Bilimsel Haberleri
Bilimsel.org ile Teknoloji , İnternet ve Web Haberlerini Alın

TCMB: Enflasyondaki düşüş için temkinli duruşun sürdürülmesi gerekiyor

TCMB para siyaseti şurası içtima özetini yayımladı. Raporda, enflasyondaki düşüş için para siyasetinde temkinli duruşun sürdürülmesi gerektiği belirtildi. 

Merkez Bankası geçen ay siyaset nemasını beklentilere koşut 50 baz puan indirerek yüzde 8.75’ten, yüzde 8.25 seviyesine düşürmüştü.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 21 Mayıs 2020 tarihinde gerçekleştirdiği Para Siyaseti Heyeti Içtima Özeti şöyle. 

“Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,85 nispetinde artmış, yıllık pahalılık 0,92 puan azalarak yüzde 10,94’e gerilemiştir. Güç öbeği tüketici pahalılığındaki yavaşlamayı sürükleyen temel öge olurken, azık kümesi daha olumlu bir görünümü sınırlamıştır. Kuvvet fiyatları memleketler arası petrol fiyatlarını takiben gerilemeye devam ederken, azık fiyatları mevsimsel eğilimlerin üzerinde bir artış kaydetmiştir. Hizmet pahalılığındaki gerileme alt kalemler umumisine yayılırken, temel mal kümesi yıllık pahalılığı döviz kuru gelişmelerine karşın yavaşlamıştır. Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık pahalılığı ve eğilimi düşüş sergilemiştir.
Azık ve alkolsüz içecekler yıllık pahalılığı Nisan ayında 1,23 puan artarak yüzde 11,28’e ulaşmıştır. İşlenmemiş besin fiyatlarında umumiye yayılan artışlar gözlenirken, al et ve dış ticarete bağımlılığı yüksek olan bakliyatlar öne çıkmıştır. İşlenmiş besin fiyatlarında gözlenen yükseliş eğilimi Nisan ayında da devam etmiştir.

Ekmek ve tahıllar kümesi pahalılığı yüksek seyrini korurken, katı ve likit yağlar ile alkolsüz içecekler kalemleri işlenmiş besin pahalılığını yukarı çeken öbür öbekler olmuştur. Azık pahalılığındaki görünümde salgına bağlı tesirler ve dönemsel talep artışının yanı sıra vergi ayarlamaları ve döviz kuru gelişmeleri üzere bir seri ögenin tesirli olduğu bedellendirilmektedir. Öncü göstergeler azık yıllık pahalılığındaki yükselişin, işlenmemiş azık fiyatları kaynaklı olarak, Mayıs ayında da süreceğine işaret etmektedir.

Kuvvet fiyatları Nisan ayında yüzde 4,99 nispetinde düşmüş, küme yıllık pahalılığı 6,51 puan azalarak yüzde 3,30’a gerilemiştir. Türk lirasındaki bedel kaybına rağmen, memleketler arası petrol fiyatlarındaki düşüş bu gelişmede belirleyici olmaya devam etmiştir. Öncü göstergeler, kuvvet yıllık pahalılığının Mayıs ayında bir ölçü artacağı yanında sinyal vermektedir. Sair taraftan, minimum maktu şahsi tüketim vergisinin yükseltilmesi nedeniyle sigara fiyatlarının Mayıs ayında hudutlu bir nispette artacağı, lakin bu kümede yıllık pahalılığın baz tesiriyle düşüşünü sürdüreceği öngörülmektedir.

Temel mal öbeği yıllık pahalılığı Nisan ayında 0,30 puan düşerek yüzde 7,88 olmuştur. Bu periyotta yıllık pahalılık dayanıklı mallarda nispeten yatay seyrederken, öteki alt öbeklerde gerilemiştir.

Dayanıklı mal kümesinde, Türk lirasındaki kıymet kaybını takiben araba ve mobilyada güçlü aylık fiyat artışları dikkat çekerken, giysi ve ayakkabı öbeğinde mevsimsel fiyat artışı geçmiş yıllara kıyasla epeyce hudutlu gerçekleşmiştir.

Hizmet fiyatları Nisan ayında yüzde 0,22 nispetinde artmış, küme yıllık pahalılığı 0,66 puan düşerek yüzde 11,76 olmuştur. Bu periyotta hizmet fiyatları üzerinde salgın illetin tesirleri değerli ölçüde hissedilmiştir. Yıllık pahalılık tüm alt kalemlerde gerilerken, en bariz düşüş faaliyetleri kesintiye uğrayan lokanta-otel ve ulaştırma hizmetlerinde gözlenmiştir. Nisan ayında haberleşme hizmetleri fiyatları azalırken, kira artışlarındaki yavaşlama devam etmiştir. Başka yandan, bakım-onarım hizmetleri fiyatları döviz kuru gelişmeleri sonucunda yüksek bir orantıda artmıştır.

Mayıs ayında pahalılık beklentilerindeki güzelleşme sürmüş beklentiler tüm vadelerde düşüş kaydetmiştir.

Pahalılığı Etkileyen Ögeler

Ocak ve Şubat aylarında finansal koşullardaki güzelleşmenin de katkısıyla güçlü bir eğilim sergileyen iktisadi faaliyet, koronavirüs salgınının dış ticaret, turizm ve iç talep üzerindeki tesirlerine bağlı olarak Mart ayı ortalarından itibaren zayıflamaya başlamıştır. Sanayi üretim endeksi, Mart ayında mevsim ve takvim tesirinden arındırılmış olarak bir evvelki aya nazaran yüzde 7,1 orantısında azalmış, çeyreklik bazda ise yatay seyretmiştir. Sektörel kırılım incelendiğinde, dokumacılık, giysi eşyası, bilgisayar-elektronik-optik aletler, taşıt ve öteki ulaşım üzere ihracatçı kolların üretiminde sarih düşüşler gözlenirken, azık, tütün, kâğıt, kimyasal, temel eczacılık, başka metalik olmayan mineral eserler ve ana metal kolları nispeten olumlu ayrışmıştır. Mart ayındaki bariz zayıflamaya karşın Ocak-Şubat periyodundaki güçlü seyrin tesiriyle birinci çeyrekte ulusal gelir yıllık büyümesinin nispeten olumlu bir seviyede gerçekleşmesi beklenmektedir.

İktisadi faaliyetteki yavaşlama Nisan ayında barizleşmiş ve kesimler umumisine yayılmıştır. Turizm ve alakalı kollarda faaliyet durma noktasına gelirken, perakende ticarette azık ve market alışverişi dışındaki kalemlerdeki yavaşlama derinleşmiş, imalat sanayiinde dış talepteki sert düşüşün tesiriyle ana ihracatçı kolların sipariş ve kapasite tasarruf orantıları nispeten düşük seviyelere gerilemiştir. Mayıs ayının birinci yarısına ait yüksek frekanslı göstergeler kısmi olağanlaşma adımlarıyla birlikte dipten dönüş sinyalleri içermektedir. Bu kapsamda ihracat, ithalat ve kapasite tasarruf nispetlerinde sonlu artışlar görülmektedir.

Global büyüme görünümündeki bozulma ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle ihracat ve turizm gelirleri azalmıştır. Ana pazarı Avrupa kesimi olan taşıt, giysi, dokumacılık, deri, makine-ekipman, elektrikli teçhizat kollarında ihracat imkânları kıymetli ölçüde daralmıştır.

Gayrı taraftan, iktisadi faaliyetteki yavaşlamayla ithalat talebi süratle gerilerken, emtia fiyatlarındaki düşük seviyeler de ithalat faturasını sınırlamaktadır. Bu çerçevede, ihracat ve turizm gelirlerinde salgın illete bağlı olarak gözlenen düşüşe rağmen, emtia fiyatları ve ithalatın sınırlayıcı tesiriyle cari süreçler istikrarının yıl umumunda ılımlı bir seyir izleyeceği öngörülmektedir.

Salgın illete bağlı olumsuz tesirlerin muvakkat olduğu ve yılın 2. yarısıyla birlikte yurt içi talepte daha güçlü ve daha erken olmak üzere, iktisadın toparlanma eğilimine gireceği kıymetlendirilmektedir. İktisadi faaliyetteki toparlanma suratı ise sıradanlaşma sürecinin yurt içindeki seyri kadar bu sürecin, başta dış ticaret ortaklarımız olmak üzere, global iktisattaki gidişatına da bağlı olacaktır. Bu görünüm altında, salgın illete bağlı gelişmelerin Türkiye iktisadı üzerindeki olumsuz tesirlerinin sonlandırılması açısından finansal piyasaların, kredi kanalının ve firmaların nakit akışının sağlıklı işleyişinin devamı büyük ehemmiyet arz etmektedir. Bu çerçevede, yakın devirde tatbike konulan nakdî ve mali önlemlerin iktisadın üretim potansiyelini destekleyerek finansal istikrara ve salgın sonrası toparlanmaya ek yapacağı kıymetlendirilmektedir.

Şubat devrinde işsizlik nispetleri yatay seyrederken, tarım dışı istihdam dallar umumisine yayılarak gerilemiştir. Bu devirde istihdam kayıpları büyük ölçüde kayıt dışı çalışanlar kaynaklı olurken, işgücüne iştirak orantısındaki düşüş işsizlik orantılarının artmasını engellemiştir. Öncü göstergeler, iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın işgücü piyasasına yansımalarının Nisan ayında belirginleştiğine işaret etmektedir. Heyet, kısa çalışma ödeneği başta olmak üzere işsizlik sigorta fonu ve cari aktarımlar aracılığıyla sağlanan desteklerin, hanehalkı gelir kayıplarının sınırlanması ve istihdamın korunması açısından kritik rol oynadığı değerlendirmesinde bulunmuştur.

Para Siyaseti ve Riskler

Koronavirüs salgınına ait gelişmelere bağlı olarak global büyüme görünümündeki zayıflama derinleşmektedir. Salgını sınırlamaya yönelik tedbirlerin, tedarik zinciri ve üretimde yarattığı arz taraflı tesirlerin yanı sıra, belirsizliklerdeki artış, finansal koşullardaki sıkılaşma, hanehalklarının gelir kaybı ve firmaların nakit akışındaki bozulmayla birlikte talepte yol açtığı bariz zayıflama sürmektedir.

2020 yılı birinci çeyreğine ait açıklanan büyüme doneleri ekonomilerdeki keskin daralmayı teyit ederken, Nisan PMI göstergeleri ve elektrik tüketimi üzere datalar daralmanın 2. çeyrekte daha da derinleştiğine işaret etmektedir. ABD dışındaki gelişmiş devletlerde salgının istihdam üzerindeki tesiri Mart ayı itibarıyla hudutlu kalırken, bu devletlerde istihdam beklentilerindeki bozulma, ekonomilerdeki yavaşlamanın işsizliği artırıcı tesirinin önümüzdeki periyotta daha derinden hissedilebileceğine işaret etmektedir. Bu çerçevede, global büyüme varsayımları aşağı cepheli güncellenmeye devam etmiş, Avrupa memleketleri başta olmak üzere dış talep görünümü bir evvelki aya nazaran bozulmuştur. Bu gelişmelerin başta ihracat, turizm ve irtibatlı bölümler olmak üzere yurt içi büyüme üzerindeki tesirleri yakından izlenmektedir.

Gelişmiş ve gelişmekte olan memleket merkez bankaları genişleyici cephede adımlar atmaya devam etmektedir. Yakın devirde, nema indirimleri yavaşlamakla birlikte devam ederken, gelişmiş devlet merkez bankalarının bilanço büyüklüğündeki artış sürmektedir. Gelişmekte olan memleketlerde de tahvil alımı üzere programlarla mali genişleme adımları atılmaktadır. Uygulanan siyasetlerin finansal piyasalar, büyüme ve istihdam üzerindeki aktifliği, devletler itibarıyla salgının seyri ile siyaset yerinin büyüklüğüne nazaran farklılaşabilecektir.

Global iktisattaki toparlanmaya ait belirsizlikler yüksek seyrederken, memleketlerin attığı olağanlaşma adımları izlenmektedir.

Salgının nispeten denetim altına alınmaya başladığı birtakım memleketlerdeki sıradanlaşma adımlarının iktisadi faaliyete yansımaları takip edilmekle birlikte salgının ve sıhhat tedbirlerinin tüketim alışkanlıkları ve umumî harcama davranışına muhtemel tesirlerine yönelik belirsizlikler devam etmektedir. Her açıdan olağanlaşmanın uzun sürmesi durumunda global ve yurt içi büyüme görünümündeki zayıflama daha sarih olabilecek ve ek önlem gereksinimi ortaya çıkabilecektir.

Global boyutta birçok kesimde iktisadi faaliyetin durma noktasına gelmesi, ham petrol talebini büyük ölçüde azaltmıştır.

Global ham petrol stokları hâlihazırda epey yüksek seviyelerde seyretmektedir. Üretici memleketlerin arz kesintisindeki istikrarı sağlamaya yönelik attığı adımlar neticesinde petrol fiyatları ılımlı bir artış gösterse de global iktisadi faaliyete dair belirsizlikler başta olmak üzere aşağı taraflı riskler canlılığını korumaktadır. Sert biçimde daralan global talebin yanında, emtia fiyatlarındaki düşüşün de tesiriyle global pahalılık nispetlerinin 2020 yılında ılımlı bir görünüm sergilemesi beklenmektedir.

Global risk iştahının zayıflaması finansal piyasalarda oynaklığın bariz biçimde artmasına neden olmuştur. Yakın periyotta global risk iştahında ve finansal piyasalardaki oynaklıkta güzelleşme sinyalleri görülmektedir. Buna rağmen gelişmiş ve gelişmekte olan devletlerde behre senedi ve tahvil piyasalarındaki dalgalanmalar devam etmektedir.  Gelişmekte olan devletlerden ağır varlık çıkışları sürmektedir.

Salgına ait belirsizliklerin bir ölçü azalmasını ve tedbirlerin kısmen gevşetilmesini takiben, alınan mali ve mali önlemlerin de katkısıyla, global gelişmelerin Türkiye’nin risk primi ve kur oynaklığı üzerindeki olumsuz tesirleri kısmen hafiflemiştir.

Belirsizliklerin yüksek seyrettiği bu süreçte, salgın illetin varlık akımları, finansal koşullar, dış ticaret ve emtia fiyatları kanalıyla oluşturmakta olduğu global tesirler yakından takip edilmektedir. Bu kapsamda Merkez Bankası, salgının Türkiye iktisadına tesirlerini izleyerek elindeki araçları fiyat istikrarı ve finansal istikrar gayeleri doğrultusunda kullanmaya devam edecektir.

Nakdî, finansal ve mali önlemlerin yanı sıra büyük ölçüde kamu bankalarınca genişletilen kredi arzı, kredi büyümesine ait aşağı cepheli riskleri sınırlayarak gerçek kola kredi akışının kesintisiz devamına ek sağlamaktadır. Alınan makroihtiyati önlemlerin tesiriyle, 2020 yılının birinci aylarında sürat kesen tüketici kredileri büyümesi, salgının devletimizde de görülmeye başlamasıyla birlikte Mart ayı ortasından itibaren bir ölçü ivme kaybetse de, tüketici kredileri artmaya devam etmektedir. Öte yandan, ticari kredilerdeki güçlü ivme devam etmektedir. Kamu bankaları öncülüğündeki kefaletli kredi kullandırımları ticari ve ferdi kredi arzını ve kredi getirilerindeki düşüşü destekleyerek salgınının ekonomik ünitelerin gelir ve nakit akışı üzerindeki olumsuz yansımalarını azaltmıştır. Bu doğrultuda, kredi piyasasındaki gelişmeler yakından izlenecek ve kredi kanalının sağlıklı işleyişini sağlamak için gerekli önlemler uygulanmaya devam edilecektir.

Pahalılık beklentileri ve iç talep koşullarındaki gelişmelere bağlı olarak çekirdek pahalılık göstergelerinin eğilimleri ılımlı seyretmektedir. Global gelişmeler koşutunda Türk lirasında gözlenen bedel kaybına rağmen, başta ham petrol ve metal fiyatları olmak üzere milletlerarası emtia fiyatları pahalılık görünümünü olumlu etkilemektedir. Üretim ve satışlardaki düşüşe bağlı ünite maliyet artışları takip edilmekle birlikte yekun talep koşullarının pahalılığı sınırlayıcı tesirinin arttığı varsayım edilmektedir. Azık fiyatlarındaki dönemsel ve salgına bağlı tesirler nedeniyle tüketici pahalılığının kısa vadede bir ölçü yüksek seyredebileceği, ama yılın 2. yarısında talep istikametli dezenflasyonist tesirlerin daha besbelli hale geleceği bedellendirilmektedir. Bu çerçevede Şura, pahalılık görünümünü etkileyen tüm ögeleri dikkate alarak, siyaset getirisinde ölçülü bir indirim yapılmasına karar vermiştir. Mevcut para siyaseti duruşu altında pahalılık görünümünün yıl sonu varsayımıyla koordinasyonlu olduğu kıymetlendirilmektedir.

Heyet, enflasyondaki düşüş sürecinin devamlılığının, devlet risk priminin gerilemesi, uzun vadeli getirilerin aşağı gelmesi ve iktisattaki toparlanmanın güç kazanması açısından büyük kıymet taşıdığını kıymetlendirmektedir. Enflasyondaki düşüşün hedeflenen patika ile entegrasyonlu biçimde gerçekleşmesi için para siyasetindeki temkinli duruşun sürdürülmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, nakdî duruş ana eğilime dair göstergeler dikkate alınarak enflasyondaki düşüşün sürekliliğini sağlayacak halde belirlenecektir. Merkez Bankası fiyat istikrarı ve finansal istikrar hedefleri doğrultusunda elindeki bütün araçları kullanmaya devam edecektir.

Şura, salgın illete bağlı iktisadi risklerin en aza indirilmesi açısından para ve maliye siyasetleri arasındaki eşgüdümün sürdürülmesinin büyük ehemmiyet arz ettiği değerlendirmesinde bulunmuştur.

Salgın illetin ekonomiyi birçok farklı kanaldan etkilemesi, başta nakit akışının düzenlenmesi ve istihdamın korunmasına yönelik önlemler olmak üzere şirketler ve hanehalkı üzerindeki tesirlerin taban seviyede tutulabilmesi için koordineli siyaset pratikleri gerektirmektedir. Binaenaleyh, makro ölçekteki para ve maliye siyasetlerinin yanı sıra en çok etkilenen iktisadi üniteleri hedefleyen ve sektörel etkileşimleri dikkate alan siyaset tatbiklerinin kritik değerde olduğu bedellendirilmektedir. Bu süreçte atılacak siyaset adımlarının amaçlı ve muvakkat nitelikte olması siyaset aktifliğini destekleyecektir.

Açıklanacak her türlü yeni olgunun ve haberin Kurul’un geleceğe yönelik siyaset duruşunu değiştirmesine neden olabileceği kıymetle vurgulanmalıdır.”

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmekMesajları Oku