Bilimsel Haberleri
Bilimsel.org ile Teknoloji , İnternet ve Web Haberlerini Alın

Kadızade-i Rumi ve Astronomi

Osmanlılarda ilk önemli matematikçi ve astronom Bursalı Kadızade-i Rumi’dir. Musa Paşa da denen Kadızade-i Rumi, önce Bursa’da öğrenim gördü. Matematik ve astronomiyi Molla Fenari’den öğrendi. Kız kardeşinden başka kimseye haber vermeden Horasan’a oradan Türkistan’a giderek bilgisini arttırmaya çalıştı: O zaman ileri bir bilim merkezi durumunda olan Semerkant’a gitti. Semerkant, Türkistan’ın başkentiydi. Timur’un torunu olan Uluğ Bey zamanıydı. Uluğ Bey, özellikle matematik ve astronomi için verimli bir ortam yaratmıştı. Uluğ Bey’in dillere destan gözlemevi, Semerkant’ın doğu yönünde, varş sayılabilecek bir yerdeki tepenin üzerindeydi. Kadızade, bilgi ve becerisini kısa sürede gösterdi. Türkistan’da ünü öylesine arttı ki Uluğ bey kendisini öğretmeni yaptı. Rasathane ve medrese başkanlığına kadar yükseldi.

Dört köşe olan bu medresenin dört tarafında dört sınıf vardı. Bir gün Uluğ bey, müderrislerinden birini görevden uzaklaştırdı. Kadızade, bunu protesto etmek için derslere girmedi. Uluğ bey, onu hastalandı zannederek ziyarete geldi. Karşısında Uluğ bey’i gören Kadızade, 20.yüzyıl profesörlerine örnek olabilecek olan şu açıklamayı yaptı.

Biz müderrisliği, hiçbir kimseyle ilgisi olmayan bir görev zannederdik. Halbuki şimdi bunun da hüküm sahiplerinin elinde oyuncak olduğunu gördük. Öyleyse biz de dersten vazgeçtik.

Bunun üzerine Uluğ bey görevden aldığı müderrisi eski görevine döndürdü ve bir daha medresenin işlerine karışmayacağını açıkladı. Kadızade-i Rumi ve Gıyaseddin Cemşid, 15. yüzyılın çok ünlü iki astronomu ve matematikçisidir. Uluğ  Bey 1421’de Semerkant’ta kurduğu rasathaneyi Kadızade-i Rumi ile dostu Gıyaseddin Cemşid’e bıraktı. Henüz gözlemlere başlamadan Gıyaseddin Cemşid öldü. Gözlemler, daha tam olarak bitmeden Kadızade de ölünce gözlemlere Ali Kuşçu devam etti. Kadızade birçok değerli öğrenci yetiştirmiştir. Ancak bunlardan ikisi Osmanlı astronomisi açısından çok önemlidir. Biri, Fethullah Şirvani, diğer ise, Fatih’in davetiyle İstanbul’a geliş buraya yerleşen Ali Kuşçu’dur

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu web sitesi deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanır. Bununla iyi olduğunuzu varsayacağız, ancak isterseniz vazgeçebilirsiniz. Kabul etmekMesajları Oku